Zasiłek opiekuńczy to świadczenie z ZUS za czas, gdy nie możesz pracować, bo opiekujesz się chorym dzieckiem, chorym członkiem rodziny albo zdrowym dzieckiem do lat 8 (np. gdy zamknięto żłobek lub przedszkole). Wynosi 80% podstawy wymiaru i przysługuje do 60 dni w roku na dzieci, do 14 dni na dorosłych. Wniosek składasz na formularzu Z-15A (dziecko) lub Z-15B (inny członek rodziny).
Komu przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Każdemu, kto jest objęty ubezpieczeniem chorobowym w ZUS — pracownikom na etacie, zleceniobiorcom (jeśli opłacają dobrowolną składkę chorobową) i przedsiębiorcom (też dobrowolna składka). Nie przysługuje osobom na umowie o dzieło i bezrobotnym.
Warunek: nie ma innego domownika, który mógłby się zająć chorą osobą. Wyjątek — opieka nad dzieckiem do lat 2 przysługuje nawet wtedy, gdy w domu jest ktoś inny zdolny do opieki.
Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje w roku?
| Osoba, którą się opiekujesz | Limit roczny |
|---|---|
| Dziecko do lat 14 (chore lub zdrowe przy zamknięciu placówki) | 60 dni |
| Dziecko niepełnosprawne 14-18 lat | 30 dni |
| Dorosły członek rodziny (małżonek, rodzic, teściowie) | 14 dni |
Uwaga: limity się nie sumują. Łączny limit na rok to 60 dni — niezależnie od liczby dzieci i chorych osób w rodzinie. Jeśli wykorzystasz 50 dni na dziecko, na chorego rodzica zostaje Ci 10 dni, nie kolejne 14.
Ile wynosi zasiłek opiekuńczy?
80% podstawy wymiaru zasiłku (czyli w uproszczeniu — 80% średniego wynagrodzenia z 12 miesięcy przed miesiącem opieki). Dla zleceniobiorców i przedsiębiorców podstawa to kwota, od której opłacano składkę chorobową.
Jak złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy?
W Wołowie dokumenty składasz w najbliższym oddziale lub inspektoracie ZUS. Większość spraw można załatwić przez PUE ZUS (portal elektroniczny) bez wizyty w placówce.
Kiedy zasiłek opiekuńczy przysługuje na zdrowe dziecko?
Nie tylko choroba daje prawo do zasiłku. Przysługuje też, gdy:
- Zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole lub szkołę (planowo lub z powodu epidemii)
- Niania lub dzienny opiekun zachorowali
- Małżonek/rodzic, który zwykle opiekuje się dzieckiem, zachorował, trafił do szpitala lub ma poród
W tych sytuacjach zamiast e-ZLA składasz oświadczenie o nieprzewidzianym zamknięciu placówki (albo o chorobie drugiego rodzica).
Jeśli potrzebujesz krótkiej przerwy od pracy z innego powodu, sprawdź zwolnienie z powodu siły wyższej (2 dni, 50% wynagrodzenia) lub urlop na żądanie. Przy dłuższej chorobie własnej — zasiłek chorobowy.
Czego ZUS wymaga jako "inny domownik"?
ZUS może odmówić zasiłku, jeśli w gospodarstwie domowym jest inna osoba zdolna do opieki. "Inny domownik" to osoba zamieszkująca razem z chorym, która nie pracuje, nie jest niezdolna do opieki i nie prowadzi działalności. Emeryt lub rencista mieszkający z Tobą = inny domownik. Ale pamiętaj: przy dziecku do lat 2 ten warunek nie obowiązuje.
W Wołowie ewentualne pytania o zasiłek opiekuńczy wyjaśnisz na infolinii ZUS (22 560 16 00) lub w placówce ZUS. Na PUE ZUS sprawdzisz też status wypłaty.
Podstawa prawna
- Art. 32-35 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 1449 t.j.)
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków (Dz.U. 2017 poz. 87)
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę dostać zasiłek opiekuńczy na chore dziecko powyżej 14 lat?
Tak, ale tylko 14 dni w roku (jak na dorosłego członka rodziny). Wyjątek: dziecko niepełnosprawne w wieku 14-18 lat — wtedy limit to 30 dni.
Czy oboje rodzice mogą jednocześnie pobierać zasiłek opiekuńczy?
Nie. W tym samym czasie zasiłek może pobierać tylko jedno z rodziców. Mogą się zmieniać — np. mama bierze tydzień, potem tata następny. Ale nie jednocześnie na to samo dziecko.
Co jeśli przedszkole zamknięto na remont w wakacje?
Planowane zamknięcie w okresie wakacyjnym zazwyczaj nie uprawnia do zasiłku, bo jest przewidywalne. Zasiłek przysługuje przy nieprzewidzianym zamknięciu. Ale jeśli zamknięcie ogłoszono nagle (np. awaria) — tak, przysługuje.
Czy zasiłek opiekuńczy wlicza się do limitu zasiłku chorobowego?
Nie. To osobne świadczenia z oddzielnymi limitami. 182 dni zasiłku chorobowego i 60 dni zasiłku opiekuńczego liczą się niezależnie.
Jak szybko ZUS wypłaca zasiłek opiekuńczy?
Ustawowy termin to 30 dni od złożenia kompletnych dokumentów. W praktyce, jeśli pracodawca jest płatnikiem zasiłków, dostajesz pieniądze z najbliższą wypłatą. Przy wypłacie z ZUS — zwykle 2-3 tygodnie.