Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej to 2 dni (lub 16 godzin) w roku, które przysługują pracownikowi w nagłych sprawach rodzinnych — choroba lub wypadek bliskiej osoby. Za ten czas dostajesz 50% wynagrodzenia. Pracodawca nie może odmówić. Formularz Urlop z powodu siły wyższej to gotowy wzór wniosku.
Komu przysługuje zwolnienie z powodu siły wyższej?
Każdemu pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę. Nie ma znaczenia staż pracy ani wymiar etatu. Uprawnienie wprowadzono do Kodeksu pracy w 2023 r. (art. 148¹) na podstawie dyrektywy unijnej 2019/1158.
Zwolnienie dotyczy pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem. Chodzi o sytuacje, w których pracownik musi natychmiast opuścić pracę — nagła choroba dziecka, wypadek małżonka, ale też inne nieprzewidywalne zdarzenia jak pożar czy powódź w domu.
Ile dni przysługuje i ile zarobię?
| Wariant | Wymiar roczny | Wynagrodzenie |
|---|---|---|
| Dzienny | 2 dni | 50% wynagrodzenia |
| Godzinowy | 16 godzin | 50% wynagrodzenia |
Pracownik sam wybiera wariant (dni lub godziny) przy pierwszym wniosku w danym roku. Raz wybrany wariant obowiązuje do końca roku kalendarzowego. Wariant godzinowy jest elastyczniejszy — możesz wziąć np. 4 godziny w jednym dniu.
Jak złożyć wniosek krok po kroku?
Po wykorzystaniu zwolnienia z powodu siły wyższej, jeśli potrzebujesz więcej czasu, rozważ urlop na żądanie, urlop bezpłatny lub — przy dłuższej chorobie dziecka — zasiłek opiekuńczy. Sprawdź też wniosek o urlop wypoczynkowy, jeśli masz wolne dni do wykorzystania.
Czym siła wyższa różni się od innych urlopów?
| Uprawnienie | Wymiar | Wynagrodzenie | Powód |
|---|---|---|---|
| Siła wyższa | 2 dni / 16 h | 50% | Nagła choroba/wypadek w rodzinie |
| Urlop na żądanie | 4 dni (z puli urlopowej) | 100% | Dowolny |
| Zasiłek opiekuńczy | Do 60 dni/rok | 80% (ZUS) | Opieka nad chorym dzieckiem/rodziną |
| Urlop okolicznościowy | 1-2 dni | 100% | Ślub, narodziny, śmierć bliskiego |
Podstawa prawna
- Art. 148¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.)
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z dnia 20 czerwca 2019 r.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może odmówić zwolnienia z powodu siły wyższej?
Nie. Po złożeniu wniosku pracodawca ma obowiązek udzielić zwolnienia. Nie może też żądać dowodów ani szczegółowego uzasadnienia.
Czy siła wyższa dotyczy tylko choroby?
Nie tylko. Dotyczy pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem. Inne nagłe zdarzenia (pożar, powódź) też mogą się kwalifikować.
Czy mogę wziąć 1 dzień i zachować drugi na później?
Tak. Przy wariancie dziennym masz 2 dni do wykorzystania niezależnie od siebie w ciągu roku.
Czy zwolnienie z powodu siły wyższej pomniejsza urlop wypoczynkowy?
Nie. To osobne uprawnienie, niezależne od puli urlopowej. Twoje 26 (lub 20) dni urlopu wypoczynkowego pozostają bez zmian.
Czy osoba na umowie zlecenie też ma prawo do siły wyższej?
Nie. Art. 148¹ KP dotyczy tylko pracowników na umowie o pracę. Osoby na umowach zlecenie nie mają tego uprawnienia.