Pełnomocnictwo do głosowania w wyborach pozwala osobom, które ze względu na wiek lub niepełnosprawność nie mogą samodzielnie dotrzeć do lokalu wyborczego, skorzystać z prawa do głosowania przez wyznaczoną osobę zaufaną. Formularz jest bezpłatny — opłata skarbowa nie obowiązuje na mocy art. 55 § 4 Kodeksu wyborczego.
Kto może głosować przez pełnomocnika w wyborach?
Prawo do głosowania przez pełnomocnika przysługuje dwóm grupom wyborców. Po pierwsze — osobom, które najpóźniej w dniu wyborów ukończą 60 lat. Po drugie — wyborcom posiadającym orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej.
Warunkiem jest posiadanie czynnego prawa wyborczego i wpisanie do rejestru wyborców w danej gminie. Możliwość ta dotyczy wyborów do Sejmu i Senatu, wyborów prezydenckich, samorządowych, do Parlamentu Europejskiego, a także referendów ogólnokrajowych.
Kto może zostać pełnomocnikiem wyborczym?
Pełnomocnikiem może zostać wyłącznie osoba, która spełnia łącznie trzy warunki: jest wpisana do rejestru wyborców w tej samej lub innej gminie, ma ukończone 18 lat oraz nie jest pozbawiona praw publicznych ani ubezwłasnowolniona. Pełnomocnik musi posiadać czynne prawo wyborcze w Polsce.
Jedna osoba może być pełnomocnikiem najwyżej dwóch wyborców jednocześnie — ale drugiego pełnomocnictwa może udzielić wyłącznie osobie będącej dla niej wstępnym (rodzicem, dziadkiem), zstępnym (dzieckiem, wnukiem), małżonkiem, rodzeństwem, małżonkiem rodzica lub rodzeństwa albo osobą pozostającą w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
Gdzie złożyć wniosek o pełnomocnictwo do głosowania?
Wniosek składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta gminy, w której wyborca jest wpisany do rejestru wyborców. Wniosek może złożyć sam wyborca lub osoba, która ma zostać pełnomocnikiem — w imieniu wyborcy, na podstawie jego dyspozycji.
- Osobiście — w urzędzie gminy, w wydziale ewidencji ludności lub wyborczym
- Pocztą — listem poleconym na adres urzędu (decyduje data nadania)
- Przez internet — za pośrednictwem portalu Gov.pl z użyciem Profilu Zaufanego lub e-dowodu
Jak złożyć wniosek krok po kroku?
Cała procedura składa się z kilku prostych czynności. Poniżej znajdziesz kolejne kroki, które należy wykonać, aby skutecznie ustanowić pełnomocnictwo do głosowania.
Ile kosztuje pełnomocnictwo do głosowania?
Udzielenie i sporządzenie pełnomocnictwa do głosowania jest w 2026 roku całkowicie bezpłatne. Art. 55 § 4 Kodeksu wyborczego expressis verbis wyłącza pełnomocnictwa wyborcze spod opłaty skarbowej. Nie płacisz ani za formularz, ani za czynność urzędową.
| Czynność | Opłata |
|---|---|
| Sporządzenie aktu pełnomocnictwa w urzędzie | bezpłatnie |
| Złożenie wniosku pocztą | koszt przesyłki poleconej |
| Złożenie wniosku online (Gov.pl) | bezpłatnie |
| Wydruk formularza we własnym zakresie | ok. 0,10–0,20 zł / str. |
Co zawiera formularz wniosku o pełnomocnictwo wyborcze?
Wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania musi zawierać kompletne dane obu stron oraz wskazanie wyborów. Poniżej wymieniono wszystkie wymagane elementy formularza.
- Dane wyborcy (mocodawcy) — imię i nazwisko, imię ojca, data urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania
- Dane pełnomocnika — imię i nazwisko, imię ojca, data urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania
- Wskazanie wyborów — rodzaj i termin wyborów, w których ma być udzielone pełnomocnictwo
- Podpis wyborcy — własnoręczny podpis mocodawcy potwierdzający wolę udzielenia pełnomocnictwa
- Zgoda pełnomocnika — własnoręczny podpis pełnomocnika wyrażający zgodę na przyjęcie pełnomocnictwa
Wzór wniosku określa Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 314). Formularz jest jednolity w całym kraju.
Czy pełnomocnictwo wyborcze można cofnąć?
Tak. Wyborca może cofnąć pełnomocnictwo do głosowania w dowolnym momencie przed dniem wyborów. Cofnięcia dokonuje się przez złożenie oświadczenia o cofnięciu pełnomocnictwa w urzędzie gminy — osobiście lub pocztą. Akt pełnomocnictwa traci moc z chwilą dotarcia oświadczenia do urzędu.
Pełnomocnictwo wygasa również automatycznie, gdy wyborca stawi się osobiście w lokalu wyborczym w dniu głosowania i odbierze kartę do głosowania. W takiej sytuacji pełnomocnik traci uprawnienie do głosowania za tę osobę.
Jak pełnomocnictwo wyborcze ma się do dopisania do spisu wyborców?
Pełnomocnictwo wyborcze i dopisanie do spisu wyborców to dwie różne procedury, które często mylone są ze sobą. Dopisanie do spisu wyborców pozwala głosować w innym obwodzie niż wynikający z zameldowania — składa się je do 5 dni przed wyborami. Pełnomocnictwo umożliwia głosowanie przez inną osobę i wymaga złożenia wniosku do 9 dni przed wyborami.
Obie procedury można łączyć: wyborca może zarówno dopisać się do spisu wyborców w nowej miejscowości, jak i udzielić tam pełnomocnictwa — pod warunkiem spełnienia wszystkich warunków i zachowania terminów.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pełnomocnik musi być zameldowany w tej samej gminie co wyborca?
Nie. Pełnomocnik może być zameldowany lub wpisany do rejestru wyborców w dowolnej gminie w Polsce. Wymóg dotyczy wyłącznie tego, że pełnomocnik musi posiadać czynne prawo wyborcze — tzn. być pełnoletnim obywatelem polskim wpisanym do rejestru wyborców.
Czy osoba z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności może głosować przez pełnomocnika?
Nie. Prawo do głosowania przez pełnomocnika przysługuje wyłącznie osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Lekki stopień niepełnosprawności nie uprawnia do tej formy głosowania. Alternatywą jest głosowanie korespondencyjne, jeśli jest dostępne w danym typie wyborów.
Czy można udzielić pełnomocnictwa kilku osobom — każdej na inne wybory?
Tak, pełnomocnictwo wyborcze jest zawsze udzielane na konkretne wybory. Do każdych kolejnych wyborów można wyznaczyć tego samego lub innego pełnomocnika — akt z poprzednich wyborów nie jest ważny automatycznie. Każdorazowo konieczne jest złożenie nowego wniosku.
Co zrobić, gdy pełnomocnik nie może stawić się w dniu wyborów?
Jeśli pełnomocnik nie może głosować (np. z powodu choroby), wyborca może cofnąć pełnomocnictwo i złożyć nowe na inną osobę — o ile termin 9 dni jeszcze nie minął. W ostateczności wyborca może stawić się osobiście w lokalu wyborczym. Warto dlatego wybierać pełnomocnika z pewnym zapasem czasu i ewentualnie uzgodnić plan rezerwowy.
Czy pełnomocnictwo do głosowania można wystawić u notariusza?
Nie. Pełnomocnictwo wyborcze nie może być wystawione notarialnie ani sporządzone jako zwykłe pełnomocnictwo prywatne. Jest to wyłącznie dokument publiczny sporządzany przez pracownika urzędu gminy. Odpis aktu pełnomocnictwa wyborczego ma charakter dokumentu urzędowego.
Czy w wyborach samorządowych obowiązują te same zasady co w wyborach parlamentarnych?
Tak. Zasady dotyczące pełnomocnictwa wyborczego — warunki dla wyborcy i pełnomocnika, termin 9 dni, bezpłatność, właściwość urzędu — są identyczne we wszystkich rodzajach wyborów i referendów regulowanych Kodeksem wyborczym. Różni się tylko właściwość okręgu kandydatów, których dotyczy zakaz bycia pełnomocnikiem.
Czy wyborca z orzeczeniem może jednocześnie głosować korespondencyjnie i przez pełnomocnika?
Nie. Głosowanie korespondencyjne i głosowanie przez pełnomocnika to alternatywne formy głosowania. Wyborca może skorzystać tylko z jednej z nich. Jeśli wyborca złożył wniosek o głosowanie korespondencyjne, pełnomocnictwo wyborcze nie może być udzielone, i odwrotnie.
Podstawa prawna i źródła
Instytucja pełnomocnictwa do głosowania jest uregulowana w 2026 roku następującymi przepisami:
- Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. — Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112) — art. 54–61 (zasady pełnomocnictwa wyborczego), art. 55 § 4 (brak opłaty skarbowej)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie sporządzania aktu pełnomocnictwa do głosowania (Dz.U. 2024 poz. 314) — wzór wniosku i aktu pełnomocnictwa
- Gov.pl — Głosuj przez pełnomocnika — oficjalne informacje i formularz online
- Państwowa Komisja Wyborcza (pkw.gov.pl) — terminy wyborów i informacje dla wyborców