Emerytura honorowa — jak uzyskać świadczenie honorowe dla stulatków w 2026 roku
Świadczenie honorowe — nazywane potocznie emeryturą honorową — przysługuje każdej osobie, która ukończyła 100 lat i posiada polskie obywatelstwo. W zdecydowanej większości przypadków ZUS przyznaje je automatycznie. Sprawdź, kiedy wymagany jest wniosek ESH, ile wynosi świadczenie i jak przebiega cała procedura w Czarnkowie.
Czym jest emerytura honorowa i komu przysługuje?
Świadczenie honorowe dla stulatków to specjalne, comiesięczne świadczenie pieniężne wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jego przyznanie nie jest uzależnione od historii składkowej ani od posiadania innej emerytury lub renty — stanowi wyraz uznania państwa polskiego wobec osób, które dożyły setnych urodzin.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1561). Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2025 r. i zastąpiła dotychczasowe przepisy o świadczeniu honorowym Prezydenta RP.
Świadczenie honorowe przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
- ukończyła 100 lat,
- posiada obywatelstwo polskie,
- przez co najmniej 10 lat po ukończeniu 16. roku życia miała centrum życiowe (miejsce zamieszkania) na terytorium Polski.
Świadczenie nie jest uzależnione od dochodów, nie ma kryterium majątkowego i jest przyznawane bezpłatnie — ZUS nie pobiera żadnych opłat za rozpatrzenie sprawy.
Ile wynosi świadczenie honorowe w 2026 roku?
Wysokość świadczenia honorowego jest waloryzowana co roku — tak samo jak emerytury i renty wypłacane przez ZUS. Waloryzacja odbywa się 1 marca każdego roku.
Kwota od marca 2026 roku: 6 938,92 zł brutto miesięcznie. Od tej kwoty potrącany jest podatek dochodowy, gdyż świadczenie honorowe podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Wypłata następuje na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym — tak samo jak zwykła emerytura.
Świadczenie honorowe jest wypłacane niezależnie od innych świadczeń pobieranych z ZUS (emerytury, renty). Stulatkowi przysługują oba: dotychczasowa emerytura lub renta oraz świadczenie honorowe.
Czy ZUS przyznaje świadczenie automatycznie, czy wymagany jest wniosek?
To jedno z najważniejszych pytań, które zadają rodziny stulatków. Odpowiedź brzmi: w zdecydowanej większości przypadków wniosek nie jest potrzebny.
Automatyczne przyznanie: Jeśli osoba pobiera już emeryturę lub rentę z ZUS albo jest zarejestrowana w systemie ZUS (np. figuruje w rejestrze PESEL powiązanym z bazą ZUS), świadczenie honorowe zostaje przyznane z urzędu z dniem setnych urodzin. Jubilat lub jego rodzina nie musi podejmować żadnych działań.
Formularz ESH (Wniosek o świadczenie honorowe) jest wymagany wyłącznie wtedy, gdy osoba kończąca 100 lat nie figuruje w bazie ZUS — np. nigdy nie pobierała emerytury ani renty, nie pracowała w Polsce lub długo przebywała za granicą. W takiej sytuacji wniosek należy złożyć samodzielnie.
Jak złożyć wniosek ESH — procedura krok po kroku
Jeśli ZUS nie przyznał świadczenia automatycznie, należy złożyć wniosek ESH. Poniżej opisano cały proces dla osób składających wniosek w Czarnkowie.
Wskazówka: Najwygodniej złożyć wniosek przez portal eZUS — nie trzeba wychodzić z domu, a potwierdzenie złożenia jest natychmiastowe. Wymaga to jednak posiadania Profilu Zaufanego lub e-Dowodu. Jeśli stulatkowi trudno jest skorzystać z internetu, w jego imieniu może działać pełnomocnik.
Czy rodzina lub pełnomocnik mogą złożyć wniosek w imieniu jubilata?
Tak. Jeżeli stulatek nie może samodzielnie złożyć wniosku — z powodu stanu zdrowia, niepełnosprawności lub podeszłego wieku — może to zrobić w jego imieniu osoba upoważniona: członek rodziny, opiekun prawny lub pełnomocnik.
Uwaga: Pełnomocnik działający w sprawach ZUS musi posiadać odpowiednie upoważnienie. Zwykłe upoważnienie do odbioru korespondencji nie wystarczy do złożenia wniosku. Skorzystaj z właściwego pełnomocnictwa ZUS. Jeśli stulatkowi wypłacana jest już emerytura lub renta, warto sprawdzić, czy można jednocześnie upoważnić inną osobę do odbioru emerytury.
Opiekun prawny ustanowiony przez sąd (np. w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie) ma pełne umocowanie do działania w sprawach ZUS bez dodatkowego pełnomocnictwa. Jeśli szukasz informacji o organizacji opieki nad starszą osobą, zapoznaj się też z naszym artykułem o opiece nad starszą osobą.
Gdzie złożyć wniosek o świadczenie honorowe?
Wniosek ESH można złożyć w dowolnym oddziale lub inspektoracie ZUS na terenie całego kraju — niezależnie od miejsca zamieszkania jubilata. Nie ma wymogu właściwości miejscowej.
Jeśli jubilat mieszka w Czarnkowie, wniosek możesz złożyć w oddziale ZUS właściwym dla Czarnkowie lub w dowolnym innym oddziale w Polsce. Listę placówek ZUS w Czarnkowie znajdziesz na stronie zus.pl w zakładce „Znajdź placówkę".
Trzy sposoby złożenia wniosku ESH:
- Osobiście — w dowolnym oddziale lub inspektoracie ZUS,
- Pocztą — listem poleconym na adres jednostki ZUS,
- Elektronicznie — przez portal eZUS (zus.pl) z użyciem Profilu Zaufanego lub e-Dowodu.
Jakie błędy popełniają rodziny stulatków przy ubieganiu się o świadczenie?
Choć procedura jest prosta, rodziny jubilantów popełniają kilka typowych błędów, które mogą opóźnić wypłatę świadczenia lub niepotrzebnie skomplikować sprawę.
- Składanie wniosku, gdy nie jest potrzebny. Większość stulatków pobierających emeryturę lub rentę dostaje świadczenie honorowe automatycznie. Złożenie wniosku ESH w takim przypadku niczego nie przyspieszy.
- Brak pełnomocnictwa przy składaniu wniosku przez rodzinę. Córka lub syn jubilata nie mogą złożyć wniosku „w jego imieniu" bez odpowiedniego dokumentu. Wymagane jest formalne pełnomocnictwo ZUS.
- Niekompletne dane do wypłaty. Brak numeru rachunku bankowego lub niepoprawny adres do przekazu pocztowego opóźnia pierwszą wypłatę świadczenia.
- Oczekiwanie z wnioskiem po setnych urodzinach. Wniosek warto złożyć jeszcze przed setną rocznicą urodzin. Świadczenie i tak zostanie przyznane od dnia urodzin, ale wcześniejsze złożenie skraca czas oczekiwania na decyzję.
- Nieaktualny dowód osobisty jubilata. ZUS może wymagać okazania ważnego dokumentu tożsamości. Jeśli dowód osobisty jest nieważny, należy wcześniej złożyć wniosek o nowy dowód osobisty.
Praktyczna wskazówka: Na kilka miesięcy przed setną rocznicą urodzin zadzwoń na infolinię ZUS (22 560 16 00) i zapytaj, czy świadczenie zostanie przyznane automatycznie. Jeśli tak — nie musisz nic robić. Jeśli nie — masz czas na spokojne przygotowanie wniosku.
Co z emeryturą — czy stulatek traci prawo do dotychczasowej emerytury?
Absolutnie nie. Świadczenie honorowe jest całkowicie niezależne od dotychczasowej emerytury, renty rodzinnej lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Stulatkowi przysługują oba świadczenia jednocześnie — wypłacane razem lub osobno, w zależności od preferencji.
Warto pamiętać, że osoby, które nigdy nie pobierały emerytury z ZUS, mogą złożyć wniosek o jej przyznanie niezależnie od wniosku ESH. Szczegóły znajdziesz w artykule o wniosku o emeryturę.
Opodatkowanie: Świadczenie honorowe podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. ZUS pobiera zaliczkę na podatek przy każdej wypłacie i wystawia jubilatkowi/jubilatowi roczną informację PIT-40A lub PIT-11. Nie ma zwolnienia podatkowego — w odróżnieniu np. od zasiłku pielęgnacyjnego.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy świadczenie honorowe przysługuje cudzoziemcowi mieszkającemu w Polsce?
Nie. Jednym z warunków jest posiadanie obywatelstwa polskiego. Cudzoziemiec, nawet jeśli mieszka w Polsce od dziesiątek lat, nie nabywa prawa do świadczenia honorowego. Wyjątkiem może być osoba posiadająca podwójne obywatelstwo — polskie i inne.
Co się dzieje, jeśli stulatkowi przysługiwało świadczenie od dnia urodzin, ale ZUS przyznał je z opóźnieniem?
ZUS jest zobowiązany do wypłacenia wyrównania za cały okres od dnia ukończenia 100 lat. Opóźnienie po stronie ZUS nie skutkuje utratą prawa do świadczenia za minione miesiące. Wyrównanie zostanie doliczone do pierwszej wypłaty po wydaniu decyzji.
Czy świadczenie honorowe jest wypłacane po śmierci jubilata — rodzinie?
Nie. Świadczenie honorowe jest świadczeniem osobistym — przysługuje wyłącznie stulatce lub stulatkowi. Po śmierci jubilata prawo do świadczenia wygasa. Rodzina może natomiast ubiegać się o zasiłek pogrzebowy oraz — w stosownych przypadkach — o rentę rodzinną z ZUS.
Czy 10 lat zamieszkania w Polsce musi być ciągłe?
Ustawa wymaga, aby przez co najmniej 10 lat po ukończeniu 16. roku życia centrum życiowe (miejsce zamieszkania) znajdowało się w Polsce. Przepis nie wymaga, by ten okres był nieprzerwany — można go „zbierać" w różnych etapach życia. Warunkiem jest jednak, by łączny czas wynosił co najmniej 10 lat.
Czy można złożyć wniosek ESH przez internet bez wizyty w ZUS?
Tak. Portal eZUS (zus.pl) umożliwia złożenie wniosku ESH w pełni elektronicznie. Wymagane jest zalogowanie za pomocą Profilu Zaufanego, e-Dowodu lub bankowości elektronicznej. Wnioskodawca lub pełnomocnik może też skorzystać z aplikacji mZUS na smartfonie.
Czy stulatkowi, który nigdy nie pracował i nie ma emerytury, przysługuje świadczenie honorowe?
Tak. Świadczenie honorowe nie jest uzależnione od historii składkowej ani od posiadania wcześniejszej emerytury lub renty. Osoba, która nigdy nie pracowała, a spełnia warunki dotyczące wieku, obywatelstwa i okresu zamieszkania w Polsce, nabywa prawo do świadczenia honorowego. W takim przypadku wniosek ESH jest niezbędny, gdyż ZUS nie przyznaje świadczenia automatycznie osobom spoza swojego systemu.
Czy świadczenie honorowe wpływa na prawo do innych zasiłków i świadczeń?
Świadczenie honorowe jest wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń uzależnionych od kryterium dochodowego (np. dodatku mieszkaniowego, świadczeń z pomocy społecznej). Nie wpływa natomiast na świadczenia, które nie mają kryterium dochodowego, jak zasiłek pielęgnacyjny czy świadczenie wspierające.