Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to dwustronna czynność prawna — obie strony stosunku pracy zgodnie postanawiają zakończyć współpracę na wspólnie ustalonych warunkach. To najprostszy tryb rozstania się z pracodawcą lub pracownikiem, regulowany przez art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Nie obowiązują tu okresy wypowiedzenia ani szczególna ochrona zatrudnienia.
Czym różni się porozumienie stron od wypowiedzenia umowy o pracę?
Porozumienie stron i wypowiedzenie to dwa zupełnie różne tryby rozwiązania umowy o pracę. Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie woli — jedna strona decyduje, a druga musi to zaakceptować. Porozumienie stron wymaga zgody obydwu — żadna ze stron nie może zostać do niego zmuszona. Różnice są istotne zarówno prawnie, jak i finansowo.
| Cecha | Porozumienie stron | Wypowiedzenie przez pracownika | Wypowiedzenie przez pracodawcę |
|---|---|---|---|
| Kto decyduje | Obie strony wspólnie | Pracownik jednostronnie | Pracodawca jednostronnie |
| Okres wypowiedzenia | Brak — dowolna data | Obowiązkowy (2 tyg.–3 mies.) | Obowiązkowy (2 tyg.–3 mies.) |
| Podanie przyczyny | Niewymagane | Niewymagane | Wymagane (umowa bezterminowa) |
| Ochrona szczególna (ciąża, przedemerytalny) | Nie obowiązuje | Nie dotyczy pracownika | Obowiązuje w pełni |
| Zasiłek dla bezrobotnych | Po 90 dniach karencji (lub od razu — patrz niżej) | Po 90 dniach karencji | Od razu, bez karencji |
| Możliwość odwołania do sądu | Bardzo ograniczona | Pełna (21 dni) | Pełna (21 dni) |
Jeśli to pracodawca chce zakończyć współpracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, a pracownik nie zgadza się na porozumienie, pracodawca musi skorzystać z innego trybu — np. rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia (tzw. dyscyplinarki lub z powodu długotrwałej choroby).
Kto może zainicjować Wypowiedzenie umowy o pracę za porozumieniem stron?
Propozycję porozumienia może złożyć każda ze stron stosunku pracy — zarówno pracownik, jak i pracodawca. Strona, która otrzymuje propozycję, ma pełną swobodę — może ją przyjąć, odrzucić lub zaproponować inne warunki. Pracodawca nie ma prawa żądać natychmiastowej odpowiedzi — brak czasu na zastanowienie może być podstawą do zakwestionowania porozumienia przed sądem.
Kodeks pracy nie wymaga zachowania formy pisemnej — porozumienie zawarte ustnie jest formalnie skuteczne. W praktyce zawsze należy sporządzić je na piśmie, bo tylko pisemny dokument stanowi dowód na warunki rozstania, co jest niezbędne m.in. przy ubieganiu się o świadectwo pracy czy zasiłek dla bezrobotnych.
Co musi zawierać dokument porozumienia stron?
Porozumienie nie ma urzędowego formularza — treść ustalają strony samodzielnie. Musi jednak zawierać kilka elementów obowiązkowych, a wiele dodatkowych postanowień jest wysoce zalecanych, bo chronią interesy obu stron.
Elementy obowiązkowe:
- Oznaczenie stron — pełne dane pracodawcy (nazwa, adres, NIP) i pracownika (imię, nazwisko, PESEL, adres)
- Wskazanie rozwiązywanej umowy — rodzaj umowy (np. na czas nieokreślony) i data jej zawarcia
- Zgodne oświadczenie woli obu stron o rozwiązaniu umowy
- Ustalona data rozwiązania stosunku pracy
- Podpisy obu stron
Elementy zalecane:
- Podstawa prawna: art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy
- Przyczyna rozwiązania — kluczowa ze względu na zasiłek (patrz niżej)
- Ustalenia dotyczące urlopu wypoczynkowego — wykorzystanie w naturze lub ekwiwalent
- Informacja o zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy
- Wysokość i termin wypłaty odprawy pieniężnej (jeśli przysługuje)
- Klauzula o wzajemnym rozliczeniu roszczeń
- Warunki zdania sprzętu, dokumentów, przekazania obowiązków
- Liczba egzemplarzy (standardowo dwa — po jednym dla każdej strony)
Jak wypełnić porozumienie stron krok po kroku?
Sporządzenie dokumentu nie jest skomplikowane, ale każdy element ma znaczenie prawne. Poniżej kompletna instrukcja.
Jaki wpływ ma porozumienie stron na zasiłek dla bezrobotnych?
To jedna z najważniejszych — i najczęściej pomijanych — kwestii przy podpisywaniu porozumienia. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może pozbawić pracownika prawa do natychmiastowego zasiłku. Zasady obowiązujące od 1 czerwca 2025 r. reguluje ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620).
| Sytuacja | Kiedy zasiłek? |
|---|---|
| Porozumienie z inicjatywy pracownika (lub bez wskazania przyczyny) | Po 90 dniach od rejestracji — karencja; okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o te 90 dni |
| Porozumienie z powodu likwidacji lub upadłości pracodawcy | Od dnia rejestracji — brak karencji |
| Porozumienie z powodu redukcji zatrudnienia lub przyczyn leżących po stronie zakładu pracy | Od dnia rejestracji — brak karencji |
| Porozumienie z powodu zmiany miejsca zamieszkania pracownika | Od dnia rejestracji — brak karencji |
| Porozumienie zawarte ponad 6 miesięcy przed rejestracją w urzędzie pracy | Od dnia rejestracji — karencja nie obowiązuje |
Karencja ta dotyczy porozumień zawartych w ciągu 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy. Jeśli od podpisania porozumienia minęło więcej niż 6 miesięcy, zasiłek przysługuje od razu. Po podpisaniu porozumienia zachowaj dokument — urząd pracy może wymagać jego okazania przy ocenie prawa do zasiłku.
Kiedy przysługuje odprawa pieniężna przy porozumieniu stron?
Porozumienie stron nie wyklucza prawa do odprawy — decyduje przyczyna rozwiązania umowy, nie tryb. Jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników i rozwiązuje stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, odprawa przysługuje na mocy ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o zwolnieniach grupowych (Dz.U. 2024 poz. 61), art. 8 i art. 10.
| Staż u danego pracodawcy | Wysokość odprawy |
|---|---|
| Poniżej 2 lat | 1-miesięczne wynagrodzenie |
| Od 2 do 8 lat | 2-miesięczne wynagrodzenie |
| Powyżej 8 lat | 3-miesięczne wynagrodzenie |
Odprawa nie może przekraczać 15-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Co ważne: prawa do odprawy nie można się zrzec — nawet jeśli tego nie wpisano do porozumienia, przysługuje ona z mocy prawa. Warto jednak wyraźnie ująć ją w treści dokumentu wraz z kwotą i terminem wypłaty.
Kiedy warto — a kiedy nie warto — godzić się na porozumienie stron?
Porozumienie stron bywa korzystne dla obu stron, ale nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem dla pracownika. Poniżej praktyczny przewodnik.
Kiedy warto zgodzić się na porozumienie:
- Masz już podpisaną nową umowę i zależy Ci na szybkim odejściu — bez obowiązku odczekania okresu wypowiedzenia
- Pracodawca oferuje korzystniejsze warunki niż wynikające z ustawy — wyższą odprawę, zwolnienie z obowiązku pracy, dodatkowe świadczenia
- Porozumienie zawierane jest z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i fakt ten zostanie wpisany do dokumentu
- Chcesz uniknąć konfliktu — tryb ten nie rzuca cienia na CV ani świadectwo pracy
- Chcesz wynegocjować lepsze warunki odejścia niż zapewniałoby standardowe wypowiedzenie
Kiedy NIE warto zgadzać się na porozumienie:
- Nie masz nowej pracy i będziesz potrzebować zasiłku dla bezrobotnych — porozumienie bez wskazanej przyczyny pracodawcy = 90 dni bez pieniędzy
- Jesteś pracownicą w ciąży, w wieku przedemerytalnym lub na urlopie macierzyńskim — porozumienie znosi szczególną ochronę zatrudnienia
- Pracodawca wywiera presję lub straszy dyscyplinarką — masz prawo odmówić; niech wręczy wypowiedzenie, od którego możesz się odwołać do sądu w ciągu 21 dni
- Warunki są gorsze niż te, które zapewniałoby wypowiedzenie z zachowaniem okresu
- Nie rozumiesz w pełni konsekwencji — nie podpisuj bez konsultacji z prawnikiem lub związkiem zawodowym
Jak negocjować warunki porozumienia stron?
Porozumienie to jedyna forma rozwiązania umowy, przy której pracownik ma realny wpływ na warunki zakończenia współpracy. Warto to wykorzystać.
Co dzieje się ze świadectwem pracy po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron?
Pracodawca ma obowiązek ustawowy wydania świadectwa pracy w dniu ustania stosunku pracy (art. 97 § 1 Kodeksu pracy). Nie jest to zależne od treści porozumienia — wynika wprost z przepisów. W świadectwie pracy wpisuje się tryb rozwiązania umowy: „art. 30 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy".
Treść świadectwa pracy ma znaczenie przy ubieganiu się o zasiłek dla bezrobotnych — jeśli w porozumieniu wpisano przyczynę leżącą po stronie pracodawcy, powinna ona znaleźć odzwierciedlenie również w świadectwie. Dzięki temu urząd pracy łatwiej przyzna zasiłek bez karencji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może zmusić mnie do podpisania porozumienia stron?
Nie — porozumienie wymaga zgody obu stron, a pracownik ma pełne prawo odmówić. Jeśli pracodawca wywiera presję, grozi zwolnieniem dyscyplinarnym lub innymi konsekwencjami, porozumienie podpisane pod wpływem groźby jest wadliwe. Możesz uchylić się od jego skutków przed sądem w ciągu roku od ustania stanu obawy (art. 87 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 KP). Pracodawca, który chce zakończyć stosunek pracy, musi skorzystać z innego trybu — np. wypowiedzenia bez zachowania okresu — i liczyć się z możliwością odwołania pracownika do sądu.
Czy mogę cofnąć porozumienie po jego podpisaniu?
Co do zasady nie — porozumienie jest wiążące od chwili podpisania przez obie strony. Cofnięcie jest możliwe tylko za zgodą drugiej strony (czyli strony muszą zawrzeć kolejne porozumienie o cofnięciu) lub w przypadku wykazania wady oświadczenia woli (błąd, groźba, podstęp). Dlatego przed złożeniem podpisu należy dokładnie przeczytać dokument i przemyśleć decyzję — najlepiej po konsultacji z prawnikiem.
Czy pracownica w ciąży może podpisać porozumienie stron?
Tak, ale musi to być w pełni świadoma i dobrowolna decyzja. Porozumienie stron znosi ochronę przed wypowiedzeniem wynikającą z ciąży. Jeśli pracownica podpisała porozumienie, nie wiedząc jeszcze o ciąży, może uchylić się od jego skutków powołując się na błąd co do okoliczności istotnej — orzecznictwo Sądu Najwyższego to potwierdza. Termin na uchylenie się to rok od wykrycia błędu.
Czy po porozumieniu stron mogę starać się o nową pracę i złożyć podanie o pracę od razu?
Tak, nic nie stoi na przeszkodzie. Możesz złożyć podanie o pracę do nowego pracodawcy jeszcze przed formalnym rozwiązaniem umowy, a nawet w dniu jej rozwiązania. Pamiętaj, że jeśli masz aktywną klauzulę zakazu konkurencji, jej warunki nadal obowiązują po ustaniu stosunku pracy przez uzgodniony okres.
Czy ekwiwalent za urlop jest obowiązkowy przy porozumieniu stron?
Jeśli w dniu rozwiązania umowy pracownik ma niewykorzystany urlop wypoczynkowy, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za urlop — wynika to z art. 171 Kodeksu pracy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy strony uzgodnią w porozumieniu, że pracownik wykorzysta urlop w naturze przed dniem rozwiązania umowy. Ekwiwalent jest opodatkowany PIT i oskładkowany jak wynagrodzenie.
Jak porozumienie stron jest traktowane przez nowego pracodawcę przy zatrudnieniu?
Porozumienie stron jest neutralnym trybem rozwiązania umowy — nie budzi negatywnych skojarzeń u przyszłych pracodawców, inaczej niż np. zwolnienie dyscyplinarne. W świadectwie pracy widnieje jedynie podstawa prawna (art. 30 § 1 pkt 1 KP) bez wartościowania przyczyny. Jeśli odejście było porozumienia z inicjatywy pracownika ze względu na lepszą ofertę, można to naturalnie wyjaśnić na rozmowie kwalifikacyjnej.
Czy porozumienie stron dotyczy tylko umów o pracę na czas nieokreślony?
Nie — porozumienie stron można zastosować do każdego rodzaju umowy o pracę: na czas nieokreślony, na czas określony, na okres próbny, a nawet umowy zawartej na czas wykonania określonej pracy. Szczególnie przydatne jest przy umowach terminowych, które normalnie można rozwiązać przed terminem tylko w ściśle określonych przypadkach.
Podstawa prawna
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron regulują następujące przepisy:
- Art. 30 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy — rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277, zm. Dz.U. 2025 poz. 807)
- Art. 97 § 1 KP — obowiązek wydania świadectwa pracy w dniu ustania stosunku pracy
- Art. 171 KP — ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
- Art. 84 KP — zakaz zrzeczenia się przez pracownika prawa do wynagrodzenia
- Art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. 2024 poz. 61) — prawo do odprawy pieniężnej
- Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620) — obowiązuje od 1 czerwca 2025 r., reguluje zasady karencji zasiłkowej przy porozumieniu stron
- Art. 87 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 KP — uchylenie się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby