Uznanie ojcostwa to procedura, w której mężczyzna oświadcza przed kierownikiem USC, że jest ojcem dziecka, a matka to potwierdza. Dotyczy dzieci urodzonych poza małżeństwem. Procedura jest bezpłatna, nie wymaga żadnego formularza — oboje rodzice składają ustne oświadczenia, a urzędnik sporządza protokół.
Kiedy potrzebne jest uznanie ojcostwa?
Gdy dziecko rodzi się poza małżeństwem, w akcie urodzenia nie ma ojca — chyba że mężczyzna złoży oświadczenie o uznaniu. Bez tego nie ma władzy rodzicielskiej, dziecko nie dziedziczy po nim i nie może nosić jego nazwiska.
Uznanie można złożyć jeszcze przed narodzinami dziecka (uznanie prenatalne) — wystarczy zaświadczenie lekarskie o ciąży.
Ile to kosztuje?
| Czynność | Opłata |
|---|---|
| Przyjęcie oświadczeń o uznaniu ojcostwa | Bezpłatne |
| Zaświadczenie o uznaniu ojcostwa | Bezpłatne |
| Odpis aktu urodzenia (jeśli potrzebny) | 17 zł (skrócony) / 22 zł (zupełny) |
Jak wygląda procedura?
Jakie dokumenty zabrać?
Jeśli dziecko się już urodziło:
- Dowody osobiste (lub paszporty) obojga rodziców
- Odpis aktu urodzenia dziecka
Jeśli dziecko jeszcze się nie urodziło (uznanie prenatalne):
- Dowody osobiste obojga rodziców
- Zaświadczenie lekarskie o ciąży lub karta ciąży
Jakie są skutki prawne?
Po uznaniu ojcostwa mężczyzna staje się prawnym ojcem dziecka. Oznacza to:
- Pełna władza rodzicielska (o ile nie została ograniczona)
- Dziecko może przyjąć nazwisko ojca (lub podwójne — do wyboru rodziców)
- Dziecko dziedziczy po ojcu i jego rodzinie
- Ojciec jest zobowiązany do alimentów
- Dziecko może być objęte ubezpieczeniem zdrowotnym ojca
Czy można cofnąć uznanie ojcostwa?
Tak, ale tylko przez sąd i w określonych terminach:
- Ojciec — 6 miesięcy od dnia uznania (od momentu dowiedzenia się, że nie jest biologicznym ojcem)
- Matka — 6 miesięcy od dnia potwierdzenia
- Prokurator — 3 lata od uznania
- Dziecko — po osiągnięciu pełnoletności, w ciągu 3 lat
Powiązane: zaprzeczenie ojcostwa, alimenty na dziecko, ustalenie kontaktów z dzieckiem, władza rodzicielska, rejestracja urodzenia, odpis aktu urodzenia.
Podstawa prawna
- Art. 72–83 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.)
- Art. 62 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. — Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1378 ze zm.)
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę uznać ojcostwo przez pełnomocnika?
Nie. Oświadczenie musi być złożone osobiście — zarówno przez ojca, jak i przez matkę. Pełnomocnictwo nie jest dopuszczalne.
Czy matka musi potwierdzić od razu?
Nie — ma 3 miesiące od oświadczenia ojca. Może przyjść do USC w innym terminie. Ale jeśli nie potwierdzi w ciągu 3 miesięcy, ojciec musi zacząć procedurę od nowa albo złożyć pozew o ustalenie ojcostwa w sądzie.
Czy dziecko musi zmienić nazwisko po uznaniu?
Nie. Rodzice sami decydują o nazwisku dziecka przy uznaniu. Dziecko może zachować dotychczasowe nazwisko matki, przyjąć nazwisko ojca lub nosić podwójne.
Czy można uznać ojcostwo dziecka pełnoletniego?
Tak, ale wymagana jest zgoda samego dziecka (art. 77 § 1 Kodeksu rodzinnego).
Co jeśli badania DNA wykażą, że nie jestem ojcem biologicznym?
Złóż pozew o zaprzeczenie uznania ojcostwa do sądu rejonowego. Termin: 6 miesięcy od dowiedzenia się o braku pokrewieństwa biologicznego.