Program Dostępność Plus to rządowy program wieloletni realizowany w latach 2018–2025, którego celem jest poprawa dostępności przestrzeni publicznej, produktów i usług dla osób ze szczególnymi potrzebami. Beneficjentami są osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, rodzice z wózkami oraz organizacje publiczne i przedsiębiorstwa. Łączny budżet programu wynosi ok. 23 miliardów złotych.
Czym jest Program Dostępność Plus i kto może z niego skorzystać?
Program Dostępność Plus nie jest jednym formularzem wniosku — to zbiór inicjatyw, dotacji i standardów realizowanych przez różne instytucje: PFRON, PARP, NCBiR oraz urzędy marszałkowskie. Wsparcie kierowane jest do czterech głównych grup: osób fizycznych z niepełnosprawnościami, instytucji publicznych, przedsiębiorstw oraz uczelni wyższych.
Jeśli jesteś osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności, punktem wejścia jest zwykle Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie lub lokalny Ośrodek Pomocy Społecznej. Jeśli prowadzisz firmę lub instytucję publiczną — właściwa jest PARP lub urząd marszałkowski.
Jakie obszary obejmuje Program Dostępność Plus?
Program działa w ośmiu wzajemnie powiązanych obszarach, które razem tworzą kompleksowe podejście do likwidacji barier dla osób ze szczególnymi potrzebami.
| Obszar | Przykładowe działania | Główny realizator |
|---|---|---|
| Architektura | Rampy, windy, toalety dla niepełnosprawnych w urzędach, szpitalach, szkołach | PFRON, urzędy marszałkowskie |
| Transport | Pojazdy komunikacji miejskiej, dostępne dworce | Ministerstwo Infrastruktury |
| Edukacja | Usunięcie barier w szkołach i uczelniach, asystenci studenta | NCBiR, MEiN |
| Służba zdrowia | Dostępność szpitali, gabinetów, informacja dla głuchych i niedosłyszących | NFZ, MZ |
| Cyfryzacja | Dostępność stron (WCAG 2.1), e-usługi publiczne | KPRM, MC |
| Usługi publiczne | Standardy obsługi osób ze szczególnymi potrzebami w urzędach | Urzędy, KPRM |
| Konkurencyjność firm | Dofinansowanie projektowania dostępnych produktów i usług | PARP |
| Koordynacja | Nadzór, monitoring, szkolenia, koordynatorzy dostępności | MFiPR |
Jak skorzystać z Programu Dostępność Plus jako osoba z niepełnosprawnością?
Osoby fizyczne z niepełnosprawnościami mogą uzyskać wsparcie przede wszystkim przez PFRON oraz lokalne instytucje pomocy społecznej. Nie ma jednego centralnego formularza — każde działanie ma odrębny tryb aplikowania. Jeśli nie posiadasz jeszcze orzeczenia, pierwszym krokiem jest uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, które otwiera dostęp do większości form wsparcia.
Jak może skorzystać instytucja publiczna lub samorząd?
Instytucje publiczne, w tym urzędy gminy, szpitale, szkoły i biblioteki, mogą ubiegać się o dofinansowanie na dostosowanie budynków i usług ze środków europejskich dystrybuowanych przez urzędy marszałkowskie. Od 2026 obowiązują przepisy nakładające na każdą instytucję publiczną obowiązek wyznaczenia koordynatora dostępności.
Instytucje publiczne powinny zgłosić się do właściwego urzędu marszałkowskiego lub skorzystać z ogłoszeń konkursowych w ramach Funduszy Europejskich dla danego województwa. Szczegółowe informacje oraz aktualne nabory dostępne są na stronie funduszeeuropejskie.gov.pl.
Jak przedsiębiorstwo może uzyskać dofinansowanie z Programu Dostępność Plus?
Przedsiębiorcy — w szczególności MŚP — mogą starać się o dofinansowanie na dostosowanie swoich produktów i usług do standardów dostępności w ramach programu Dostępność plus dla biznesu realizowanego przez PARP. Wsparcie obejmuje m.in. projektowanie dostępnych stron internetowych, aplikacji mobilnych, produktów fizycznych oraz szkolenia personelu.
Uczelnie wyższe mogą uzyskać wsparcie z NCBiR w ramach komponentu „Dostępność plus dla uczelni" — finansowanie przeznaczone jest na usunięcie barier dla studentów i pracowników z niepełnosprawnościami oraz na dostosowanie infrastruktury dydaktycznej.
Jakie wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami działa równolegle z programem?
Program Dostępność Plus uzupełnia szereg innych instrumentów wsparcia dla osób ze szczególnymi potrzebami. Wiele z nich działa niezależnie od programu i jest dostępnych przez cały rok przez PCPR, OPS lub ZUS.
- Dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania (PFRON)
- Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością — wsparcie w codziennym funkcjonowaniu
- Turnus rehabilitacyjny — dofinansowanie z PFRON przez PCPR
- Opieka wytchnieniowa — wsparcie dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami
- Świadczenie wspierające — nowe świadczenie pieniężne od 2024 r. dla osób z wysokim poziomem potrzeby wsparcia
Jaka jest podstawa prawna Programu Dostępność Plus?
Program Dostępność Plus został przyjęty na mocy uchwały nr 102/2018 Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2018 r. Jego realizację reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. 2022 poz. 2240 ze zm.). Ustawa definiuje obowiązki instytucji publicznych, prawa osób ze szczególnymi potrzebami oraz mechanizmy skargowe.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Program Dostępność Plus już się skończył?
Program był zaplanowany na lata 2018–2025. Oznacza to, że część naborów mogła zostać zamknięta, jednak wiele działań i dofinansowań może być kontynuowanych lub przekształconych w nowe inicjatywy w ramach nowej perspektywy finansowej UE. Aktualne informacje znajdziesz na stronach PFRON, PARP i funduszeeuropejskie.gov.pl.
Jak uzyskać dofinansowanie na remont mieszkania dla osoby niepełnosprawnej?
Złóż wniosek o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych do lokalnego PCPR (Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie) lub przez system SOW na stronie PFRON. Warunkiem jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności i zamieszkiwanie w dostosowanym lokalu.
Czy firma może uzyskać dofinansowanie na dostosowanie strony internetowej do WCAG?
Tak — w ramach programu „Dostępność plus dla biznesu" realizowanego przez PARP. Przedsiębiorcy mogą uzyskać dofinansowanie na wdrożenie standardów WCAG 2.1 dla swoich serwisów i aplikacji. Sprawdź aktualne nabory na parp.gov.pl.
Co to jest koordynator dostępności i czy muszę go wyznaczyć?
Koordynator dostępności to osoba w instytucji publicznej odpowiedzialna za wdrażanie i monitorowanie standardów dostępności. Obowiązek wyznaczenia koordynatora spoczywa na każdej instytucji publicznej od 2021 r. na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności (Dz.U. 2022 poz. 2240). Brak koordynatora może być podstawą do złożenia skargi przez osobę ze szczególnymi potrzebami.
Kto koordynuje Program Dostępność Plus na poziomie centralnym?
Nadzór i koordynację programu sprawuje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Poszczególne komponenty realizują PFRON (osoby z niepełnosprawnościami), PARP (przedsiębiorstwa), NCBiR (uczelnie) oraz urzędy marszałkowskie (regionalne programy operacyjne).
Czy osoba starsza bez orzeczenia o niepełnosprawności może skorzystać z programu?
Tak — program adresowany jest do osób ze „szczególnymi potrzebami", co obejmuje również osoby starsze, rodziców z małymi dziećmi czy osoby tymczasowo niedysponowane. Nie wszystkie formy wsparcia wymagają orzeczenia — zapytaj w lokalnym OPS lub PCPR o dostępne opcje.
Gdzie znaleźć aktualne nabory wniosków w ramach programu?
Aktualne ogłoszenia o naborach publikowane są na: pfron.org.pl (dofinansowania dla osób z niepełnosprawnościami), parp.gov.pl (wsparcie dla firm), ncbr.gov.pl (wsparcie dla uczelni) oraz funduszeeuropejskie.gov.pl (programy regionalne i krajowe). Warto też sprawdzić stronę właściwego urzędu marszałkowskiego.
Podstawa prawna i źródła
- Uchwała nr 102/2018 Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2018 r. w sprawie przyjęcia programu rządowego Dostępność Plus 2018–2025
- Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. 2022 poz. 2240 ze zm.)
- Gov.pl — Program Dostępność Plus
- PFRON — Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
- PARP — Dostępność plus dla biznesu
- NCBiR — Dostępność plus dla uczelni
- Fundusze Europejskie — programy dostępności