Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) to centralny organ administracji rządowej odpowiedzialny za nadzór nad transportem drogowym w Polsce. Wydaje licencje i zezwolenia dla przewoźników, zarządza Krajowym Rejestrem Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD) oraz nadzoruje czas pracy kierowców i stan techniczny pojazdów.
Czym zajmuje się GITD i czym różni się od WITD?
GITD (Główny Inspektorat Transportu Drogowego) z siedzibą w Warszawie to organ centralny. Podlegające mu Wojewódzkie Inspektoraty Transportu Drogowego (WITD) działają w każdym z 16 województw i prowadzą kontrole drogowe oraz obsługują większość wniosków składanych przez lokalnych przewoźników. Podział zadań jest następujący: GITD wydaje licencje wspólnotowe i certyfikaty kompetencji zawodowych, a WITD obsługują m.in. zezwolenia na pojazdy nienormatywne i lokalne kontrole.
Jakie licencje i zezwolenia wydaje GITD?
GITD wydaje szereg dokumentów niezbędnych do prowadzenia działalności transportowej w Polsce i za granicą. W 2026 roku obowiązują następujące główne rodzaje uprawnień:
| Dokument | Kto potrzebuje | Ważność | Opłata |
|---|---|---|---|
| Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego | Każdy przewoźnik drogowy (osoby, rzeczy) — warunek wpisu do KREPTD | Bezterminowe | 1 000 zł |
| Licencja wspólnotowa | Przewoźnicy wykonujący transport międzynarodowy w UE i EOG | 10 lat | 4 000 zł + 400 zł za każdą wypis |
| Zezwolenie EKMT | Transport towarów do krajów spoza UE (Albania, Serbia, Turcja itp.) | Roczne (kontyngenty) | Według cennika MOF |
| Zezwolenie na pojazd nienormatywny | Przewozy ładunków ponadgabarytowych lub pojazdów o masie powyżej normy | Jednorazowe lub wielokrotne | 100–1 600 zł (zależy od kategorii) |
| Certyfikat kompetencji zawodowych | Zarządzający transportem w firmie; wymagany dla każdego przewoźnika | Bezterminowy | Egzamin 800 zł |
Jak uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego?
Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest podstawowym dokumentem dla każdego, kto chce legalnie prowadzić firmę transportową. Warunki uzyskania zezwolenia są określone w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009 i w polskiej ustawie o transporcie drogowym.
Jakie są wymogi dotyczące tachografów i kart kierowcy?
Każdy kierowca zawodowy wykonujący przewozy na rzecz innych (transport drogowy rzeczy powyżej 3,5 t lub osób powyżej 9 miejsc) jest zobowiązany posiadać kartę kierowcy i używać tachografu cyfrowego lub inteligentnego. Karty wydaje GITD.
- Karta kierowcy — personalna karta chipowa rejestrująca czas jazdy, odpoczynku i przerw; ważna 5 lat
- Karta przedsiębiorstwa — karta firmy transportowej; umożliwia odczyt i blokadę danych z tachografu; ważna 5 lat
Karta kierowcy jest niezbędna już na pierwszym dniu pracy. Wniosek o kartę kierowcy można złożyć na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy — warto to zaplanować z wyprzedzeniem.
Jak uzyskać licencję wspólnotową na transport międzynarodowy?
Licencja wspólnotowa uprawnia do wykonywania zarobkowego transportu drogowego towarów lub osób między krajami UE i EOG. Jest wydawana przez GITD na podstawie ważnego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
- Podstawa: ważne zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika + wypisy (po jednym na każdy pojazd)
- Opłata: 4 000 zł za licencję + 400 zł za każdy wypis
- Ważność: 10 lat
- Wymagane dokumenty: aktualny odpis KRS lub CEIDG, zaświadczenie o niekaralności, dokument potwierdzający zdolność finansową, certyfikat kompetencji zawodowych
Co kontroluje ITD na drodze?
Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (ITD) przeprowadzają kontrole drogowe i w siedzibach firm. Sprawdzają przede wszystkim:
- Licencje i zezwolenia na transport drogowy
- Czas pracy i odpoczynku kierowców (tachograf cyfrowy lub inteligentny)
- Masę i wymiary pojazdu (ważenie dynamiczne i statyczne)
- Stan techniczny pojazdu i ładunku
- Dokumenty towarzyszące ładunkowi (list przewozowy CMR, ADR)
- Przestrzeganie norm kabotażu (maksymalnie 3 operacje w 7 dni w jednym kraju UE)
Ile czeka się na rozpatrzenie wniosku w GITD w 2026 roku?
Czas rozpatrzenia wniosku zależy od jego rodzaju. GITD jest zobowiązany do przestrzegania terminów KPA, jednak w praktyce czas oczekiwania bywa dłuższy przy niekompletnych wnioskach.
| Wniosek | Termin ustawowy | Realny czas |
|---|---|---|
| Zezwolenie na zawód przewoźnika | 3 miesiące | 30–60 dni |
| Licencja wspólnotowa | 30 dni | 14–30 dni |
| Karta kierowcy / karta przedsiębiorstwa | 15 dni roboczych | 15–20 dni roboczych |
| Zezwolenie EKMT (roczne) | Kontyngenty przyznawane raz w roku | Nabór w IV kwartale roku poprzedniego |
| Zezwolenie na pojazd nienormatywny | 7–30 dni (zależy od kategorii) | 7–14 dni dla kat. I–III |
Najczęściej zadawane pytania o GITD
Czy muszę mieć certyfikat kompetencji zawodowych, żeby założyć firmę transportową?
Tak. Każde przedsiębiorstwo transportowe musi mieć co najmniej jedną osobę posiadającą certyfikat kompetencji zawodowych w transporcie drogowym — może to być właściciel lub zatrudniony zarządzający transportem. Certyfikat uzyskuje się po zdaniu egzaminu organizowanego przez Instytut Transportu Samochodowego (ITS). Egzamin kosztuje 800 zł i składa się z części pisemnej i testowej.
Czym różni się zezwolenie EKMT od licencji wspólnotowej?
Licencja wspólnotowa uprawnia do transportu w krajach UE i EOG (Islandia, Liechtenstein, Norwegia). Zezwolenie EKMT (Europejska Konferencja Ministrów Transportu) umożliwia przewozy do ponad 40 krajów, w tym poza UE — Turcji, Albanii, Serbii, Macedonii, Mołdawii i innych. Zezwolenia EKMT są wydawane w systemie kontyngentowym i mają ograniczoną liczbę. Polska otrzymuje pulę zezwoleń EKMT na dany rok — gdy kontyngent się wyczerpie, nowych wniosków nie przyjmuje się do kolejnego naboru.
Co grozi za jazdę bez ważnej karty kierowcy?
Jazda bez karty kierowcy (lub bez tachografu) grozi mandatem od 50 do 10 000 zł, zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 165/2014 oraz polską ustawą o transporcie drogowym. Inspektor może nakazać postój pojazdu do czasu wyjaśnienia sytuacji. Powtarzające się naruszenia mogą skutkować wszczęciem postępowania o cofnięcie licencji.
Czy wniosek do GITD można złożyć online?
Tak. Większość wniosków można złożyć elektronicznie przez portal GITD lub przez ePUAP z podpisem kwalifikowanym lub profilem zaufanym. Wnioski o karty do tachografów (karta kierowcy, karta przedsiębiorstwa) składa się wyłącznie przez dedykowany system elektroniczny GITD. Wnioski papierowe są nadal akceptowane, ale wydłużają czas oczekiwania.
Czym jest kabotaż i jakie są jego ograniczenia?
Kabotaż to przewóz towarów lub osób wykonywany przez zagranicznego przewoźnika wewnątrz terytorium innego państwa UE. Zasady kabotażu w UE: po dostarczeniu ładunku z zagranicy przewoźnik może wykonać maksymalnie 3 operacje kabotażowe w ciągu 7 dni w tym samym kraju, a następnie musi opuścić jego terytorium. Naruszenie zasad kabotażu grozi wysoką karą — do 12 000 zł za operację.
Jak długo jest ważna licencja wspólnotowa?
Licencja wspólnotowa jest wydawana na 10 lat. Przed upływem ważności należy złożyć wniosek o jej odnowienie. Każdy wypis z licencji (jeden na pojazd) musi być stale w pojeździe podczas wykonywania transportu. Utrata lub zniszczenie wypisu wymaga niezwłocznego zgłoszenia do GITD i wyrobienia duplikatu.
Co to jest dobra reputacja przewoźnika i jak można ją utracić?
Dobra reputacja (ang. good repute) to jeden z warunków uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika. Oznacza brak prawomocnych wyroków za poważne przestępstwa (oszustwo, korupcja, przestępstwa związane z ruchem drogowym) oraz brak poważnych i powtarzających się naruszeń przepisów drogowych wpisanych do KREPTD. GITD może wszcząć postępowanie o utratę dobrej reputacji po stwierdzeniu naruszeń przez ITD.
Podstawa prawna i źródła
Działalność GITD i zasady transportu drogowego regulują:
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2022 poz. 2201 t.j.) — podstawa wydawania licencji i zezwoleń
- Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 — wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego
- Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 — wspólne zasady dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy
- Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 — tachografy w transporcie drogowym