Sąd apelacyjny to sąd II instancji, który rozpatruje apelacje od wyroków sądów okręgowych. W Polsce działa 11 sądów apelacyjnych — w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu. Do sądu apelacyjnego trafiają sprawy o największej wadze — m.in. apelacje w sprawach rozwodowych, spraw ZUS i poważnych spraw cywilnych rozstrzygniętych przez sąd okręgowy. Sprawdź, który sąd apelacyjny jest właściwy dla Rzeszowie.
Czym zajmuje się sąd apelacyjny?
Sąd apelacyjny nie prowadzi postępowania dowodowego od nowa — kontroluje prawidłowość wyroku wydanego przez sąd okręgowy. Może utrzymać wyrok w mocy, zmienić go lub uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W odróżnieniu od sądu okręgowego sąd apelacyjny co do zasady nie przesłuchuje świadków ani nie przeprowadza dowodów (chyba że jest to konieczne dla rozstrzygnięcia apelacji).
| Rodzaj sprawy apelacyjnej | Podstawa |
|---|---|
| Apelacja w sprawach cywilnych (duże wartości) | Art. 367 Kpc |
| Apelacja od wyroku rozwodowego | Art. 367 Kpc w zw. z art. 17 pkt 1 Kpc |
| Apelacja od wyroku w sprawie ZUS | Art. 367 Kpc w zw. z art. 4779 Kpc |
| Apelacja w sprawach alimentacyjnych | Art. 367 Kpc |
| Apelacje karne (poważne przestępstwa) | Art. 444 Kpk |
Jak złożyć apelację do sądu apelacyjnego?
Apelację wnosi się za pośrednictwem sądu I instancji (okręgowego), który wydał zaskarżony wyrok — nie bezpośrednio do sądu apelacyjnego. Termin na złożenie apelacji w sprawach cywilnych wynosi 2 tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Aby bieg terminu się rozpoczął, trzeba najpierw złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku w ciągu 7 dni od jego ogłoszenia. Pismo apelacyjne kierujesz do sądu okręgowego właściwego dla Rzeszowie, który następnie przekazuje akta do sądu apelacyjnego.
Czym jest kasacja i kiedy trafia do Sądu Najwyższego?
Od wyroku sądu apelacyjnego nie przysługuje kolejna apelacja — następnym środkiem jest skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Kasacja jest wyjątkowym środkiem prawnym i przysługuje tylko w określonych kategoriach spraw (m.in. sprawy cywilne o wartości powyżej 50 000 zł, sprawy ze stosunków pracy i ubezpieczeń społecznych powyżej 10 000 zł). Termin na wniesienie skargi kasacyjnej to 2 miesiące od doręczenia wyroku sądu apelacyjnego z uzasadnieniem. Niezależnie od Rzeszowie — kasację do Sądu Najwyższego wnosi się zawsze przez sąd apelacyjny, który wydał zaskarżony wyrok.
Ile sądów apelacyjnych działa w Polsce?
W 2026 roku w Polsce działa 11 sądów apelacyjnych. Każdy z nich obejmuje kilka okręgów sądowych. Poniżej lista z głównymi miastami i zasięgiem:
| Sąd Apelacyjny | Obejmuje m.in. |
|---|---|
| Białystok | Białystok, Łomża, Ostrołęka, Suwałki |
| Gdańsk | Gdańsk, Bydgoszcz, Toruń, Włocławek, Elbląg, Słupsk |
| Katowice | Katowice, Bielsko-Biała, Częstochowa, Gliwice |
| Kraków | Kraków, Kielce, Nowy Sącz, Tarnów |
| Lublin | Lublin, Radom, Siedlce, Zamość |
| Łódź | Łódź, Kalisz, Piotrków Tryb., Płock, Sieradz, Skierniewice |
| Poznań | Poznań, Konin, Zielona Góra |
| Rzeszów | Rzeszów, Krosno, Przemyśl, Tarnobrzeg |
| Szczecin | Szczecin, Gorzów Wlkp., Koszalin |
| Warszawa | Warszawa i okolice |
| Wrocław | Wrocław, Jelenia Góra, Legnica, Opole, Wałbrzych |
Najczęściej zadawane pytania o sąd apelacyjny
Czy apelację składa się bezpośrednio do sądu apelacyjnego?
Nie. Apelację zawsze składa się za pośrednictwem sądu I instancji, który wydał zaskarżony wyrok — w przypadku spraw rozstrzygniętych przez sąd okręgowy oznacza to złożenie apelacji w biurze podawczym sądu okręgowego. Ten sąd samodzielnie przekazuje akta i pismo do sądu apelacyjnego.
Ile czasu mam na złożenie apelacji od wyroku sądu okręgowego?
Termin to 2 tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Ale uwaga — uzasadnienie nie jest doręczane automatycznie. Najpierw musisz złożyć wniosek o uzasadnienie w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku. Dopiero po otrzymaniu uzasadnienia zaczyna biec 14-dniowy termin na apelację.
Czy sąd apelacyjny może przeprowadzić nowe dowody?
Co do zasady nie — sąd apelacyjny ocenia prawidłowość postępowania przed sądem I instancji. Nowe dowody można zgłosić tylko wtedy, gdy potrzeba ich powołania wynikła po wydaniu wyroku przez sąd okręgowy lub gdy strona nie mogła ich powołać wcześniej bez swojej winy.
Ile kosztuje złożenie apelacji do sądu apelacyjnego?
Opłata od apelacji w sprawach cywilnych wynosi 5% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł. Wniosek o uzasadnienie wyroku kosztuje 100 zł, które zalicza się na poczet opłaty od apelacji. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (ZUS) są wolne od opłat sądowych.
Co zrobić, jeśli przegram sprawę w sądzie apelacyjnym?
Jeśli wyrok sądu apelacyjnego jest niekorzystny, możesz rozważyć skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego — ale tylko w sprawach spełniających ustawowe przesłanki. Termin to 2 miesiące od doręczenia wyroku sądu apelacyjnego z uzasadnieniem. Skargę musi podpisać adwokat lub radca prawny.
Czy mogę wnioskować o adwokata z urzędu na etapie apelacyjnym?
Tak. Jeśli nie stać cię na wynagrodzenie adwokata, możesz złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na etapie postępowania apelacyjnego. Wniosek składa się do sądu okręgowego jeszcze przed złożeniem apelacji — tak, aby pełnomocnik zdążył zapoznać się z aktami i sporządzić pismo w terminie.
Podstawa prawna
Właściwość i tryb postępowania przed sądem apelacyjnym reguluje Kodeks postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.) — art. 367–391 (apelacja w postępowaniu cywilnym) oraz art. 3941–39821 (skarga kasacyjna). W sprawach karnych właściwe przepisy to art. 425–467 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 37 ze zm.). Organizację i właściwość sądów apelacyjnych określa ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.).