Miejski lub Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS, OPS, GOPS) to podstawowa instytucja pomocy społecznej działająca na poziomie gminy. Przyznaje zasiłki (stały, okresowy, celowy), organizuje usługi opiekuńcze, realizuje rządowe programy wsparcia rodzin i seniorów oraz prowadzi pracę socjalną. Jeśli znalazłeś się w trudnej sytuacji życiowej — finansowej, zdrowotnej lub rodzinnej — MOPS jest pierwszym miejscem, do którego powinieneś się zgłosić.
Czym zajmuje się MOPS i kto może ubiegać się o pomoc?
MOPS realizuje zadania gminy z zakresu pomocy społecznej na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Pomoc może mieć formę finansową (zasiłki), rzeczową (żywność, odzież, opał) lub usługową (usługi opiekuńcze, praca socjalna). O wsparcie może ubiegać się osoba lub rodzina, która znalazła się w trudnej sytuacji z powodów niezależnych od siebie — ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, starości, wielodzietności lub bezdomności.
- Zasiłek stały — dla osób całkowicie niezdolnych do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, spełniających kryterium dochodowe
- Asystent osoby z niepełnosprawnością — wsparcie w codziennym funkcjonowaniu dla dorosłych z orzeczeniem o niepełnosprawności
- Asystent rodziny — indywidualne wsparcie rodziny przeżywającej trudności opiekuńczo-wychowawcze
- Opieka wytchnieniowa — zastępstwo w opiece nad osobą z niepełnosprawnością dla przeciążonych opiekunów
- Opieka nad osobą starszą — usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania lub w ośrodku dziennego pobytu
- Korpus Wsparcia Seniorów — program wsparcia samotnych seniorów (opieka na odległość, asysta)
- Dodatek mieszkaniowy — dopłata do kosztów mieszkania dla osób o niskich dochodach
- Świadczenie pielęgnacyjne — dla opiekunów rezygnujących z pracy w celu opieki nad osobą z niepełnosprawnością
Jakie są kryteria dochodowe w MOPS w 2026 r.?
Większość świadczeń z pomocy społecznej jest uzależniona od kryterium dochodowego. Kryterium weryfikuje się co 3 lata — aktualnie obowiązujące wartości zostały ustalone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów i obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Przekroczenie kryterium nie zawsze wyklucza pomoc — pracownik socjalny może przyznać zasiłek celowy lub skierować do innych form wsparcia nawet przy dochodzie wyższym od kryterium, jeśli sytuacja tego wymaga (tzw. praca socjalna).
| Typ gospodarstwa | Kryterium dochodowe (netto) |
|---|---|
| Osoba samotnie gospodarująca | 776 zł / miesiąc |
| Osoba w rodzinie (na jednego członka) | 600 zł / miesiąc |
Jak ubiegać się o zasiłek stały?
Zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku (ukończone 60 lat kobieta / 65 lat mężczyzna) lub niepełnosprawności (orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu), samotnie gospodarującej lub pozostającej w rodzinie — jeśli spełniona jest przesłanka dochodowa. Maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 1000 zł miesięcznie (dla osoby samotnej), minimalna — 30 zł.
Jakie usługi opiekuńcze oferuje MOPS?
MOPS organizuje usługi opiekuńcze dla osób, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu, a rodzina nie może im tej pomocy zapewnić. Usługi mogą być świadczone w miejscu zamieszkania (opiekunka) lub w ośrodku wsparcia (dzienny dom pomocy, centrum wsparcia). Gmina ustala taryfę odpłatności za usługi — osoby o najniższych dochodach korzystają z nich bezpłatnie lub za symboliczną opłatą.
- Podstawowe usługi opiekuńcze — pomoc w myciu, ubieraniu, przygotowaniu posiłków, sprzątaniu, realizacji recept
- Specjalistyczne usługi opiekuńcze — dla osób z zaburzeniami psychicznymi: terapia, nauka samodzielności, rehabilitacja (finansowane w 50% przez budżet państwa)
- Opieka wytchnieniowa — tymczasowe zastępstwo dla opiekunów osób z niepełnosprawnością; wniosek o opiekę wytchnieniową składasz w MOPS
- Opieka nad seniorami — wniosek o opiekę nad osobą starszą obejmuje usługi opiekuńcze w domu lub skierowanie do domu pomocy społecznej
Jak złożyć wniosek do MOPS i czego się spodziewać?
Wnioski do MOPS-u możesz złożyć osobiście w siedzibie ośrodka, pocztą lub — w przypadku wielu świadczeń — przez platformę ePUAP albo profil zaufany. Pracownicy socjalni są zobowiązani do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed przyznaniem świadczenia — w praktyce oznacza to wizytę w Twoim domu. Wywiad jest poufny i chroniony przepisami o ochronie danych osobowych.
Najczęściej zadawane pytania o MOPS
Ile wynosi maksymalny zasiłek stały w 2026 r.?
Maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 1000 zł miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej. Dla osoby w rodzinie zasiłek wynosi różnicę między kryterium dochodowym a rzeczywistym dochodem na osobę w rodzinie, ale nie może być niższy niż 30 zł. Kwota zasiłku jest aktualizowana rozporządzeniem Rady Ministrów co 3 lata.
Czy mogę otrzymać pomoc z MOPS, jeśli pracuję, ale zarabiam mało?
Tak. Samo posiadanie pracy nie wyklucza pomocy społecznej — liczy się dochód netto na osobę w rodzinie. Jeśli Twój dochód nie przekracza 776 zł (osoba samotna) lub 600 zł na osobę w rodzinie, możesz ubiegać się o zasiłek stały, okresowy lub celowy. Pracownik socjalny ocenia całościową sytuację życiową, nie tylko dochód.
Czym różni się zasiłek stały od zasiłku okresowego?
Zasiłek stały jest bezterminowy i przysługuje osobom trwale niezdolnym do pracy (z powodu wieku lub niepełnosprawności). Zasiłek okresowy jest przyznawany na określony czas (najczęściej kilka miesięcy) osobom, które tymczasowo nie mogą się utrzymać — np. bezrobotnym szukającym pracy, osobom chorującym lub rodzinom w przejściowej trudnej sytuacji. Oba wymagają spełnienia kryterium dochodowego.
Jak długo czeka się na pierwszą wizytę pracownika socjalnego?
Pracownik socjalny powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy w ciągu 14 dni od złożenia wniosku (w sytuacjach nagłych — w ciągu 2 dni). W praktyce terminy w dużych miastach bywają dłuższe z powodu dużego obciążenia pracowników. Jeśli sytuacja jest pilna, wyraźnie zaznacz to w wniosku i poproś o tryb przyspieszony.
Czy MOPS może skierować do domu pomocy społecznej bez mojej zgody?
Nie. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga zgody osoby kierowanej lub jej opiekuna prawnego. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy osoba jest ubezwłasnowolniona całkowicie — wtedy wymagana jest zgoda opiekuna prawnego ustanowionego przez sąd. MOPS może złożyć wniosek do sądu o umieszczenie bez zgody tylko wtedy, gdy osoba nie może sama zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych i nie ma kogo, kto mógłby jej pomóc.
Czy jako opiekun osoby z niepełnosprawnością mogę ubiegać się o wsparcie dla siebie?
Tak. MOPS oferuje kilka form wsparcia dla opiekunów: opiekę wytchnieniową (zastępstwo, żeby opiekun mógł odpocząć), grupy wsparcia dla opiekunów, a w niektórych gminach — porady prawne i psychologiczne. Warto też sprawdzić uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli rezygnujesz z pracy, aby opiekować się osobą z niepełnosprawnością.
Czy mogę złożyć wniosek do MOPS przez internet?
Wiele ośrodków udostępnia możliwość złożenia wniosku przez ePUAP lub portal Emp@tia (empatia.mpips.gov.pl). Jednak część MOPS wymaga osobistego złożenia wniosku lub wywiadu środowiskowego, który z natury odbywa się osobiście. Sprawdź możliwości elektronicznego kontaktu na stronie BIP swojego ośrodka — metody składania wniosków różnią się między gminami.
Podstawa prawna
Działalność MOPS reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1737 ze zm.). Wysokość kryteriów dochodowych i zasiłków określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (Dz.U. 2021 poz. 1352), ze zmianami obowiązującymi od 1 stycznia 2024 r. Usługi opiekuńcze regulują art. 50–50a ustawy o pomocy społecznej. Program Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnością prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. 2018 poz. 2192, ze zm.).